Τετάρτη, 28 Ιουνίου 2017

Από την εκπομπή "Ανάδειξε το" που πραγματοποίησε ένα αφιέρωμα στο πρώτο βιβλίο του λογοτέχνη, αναγνώστη και δημιουργού που συμμετέχει ενεργά με κειμενά του στο περιοδικό μας, Φώτη Μπίμπιζα το παρακάτω βίντεο. Ευχαριστούμε θερμά όλους και ιδιαίτερα πολύ, για την τιμητική αναφορά στο περιοδικό μας και στον εκδότη-διευθυντή-ιδιοκτήτη του ιστορικού περιοδικού μας μεγάλο Έλληνα λογοτέχνη Κώστα Βαλέτα και ευχόμαστε στον Φώτη Μπίμπιζα λαμπρό να είναι το μέλλον του στη ρυμοτομία των γραμμάτων μας.



 
Ενα ποίημα της Μαρία Κοκοτάκη με τίτλο "Πόλεμο και αν κάνεις.." στα ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ



ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Η Μαρία Κοκοτάκη γεννήθηκε στις 12 Μαΐου του 1993 στο Ηράκλειο Κρήτης, με καταγωγή επίσης από την Ιεράπετρα Κρήτης, όπου εκεί έζησε τα παιδικά της χρόνια και μεγάλωσε. Με  ρίζες από τα Χανιά, μια πόλη που την αγαπάει εξίσου.
Το 2011 αποφοίτησε από  το γενικό ενιαίο λύκειο Ιεράπετρας και με ιδιαίτερη ευκολία πέρασε στις εξετάσεις ECPE και  απέκτησε το  πτυχίο Proficiency of Michigan and Cambridge.
 Το 2015 κυκλοφόρησε  το πρώτο της βιβλίο «Η Νεράιδα της Κρήτης», ένα παραμύθι ευανάγνωστο για μικρούς και μεγάλους,  το οποίο συνέγραψε σε ηλικία μόλις 10 χρονών  και ήταν  αυτό το λογοτεχνικό  έργο  που ανέδειξε το ταλέντο της από πολύ μικρή ηλικία μέσω ενός λογοτεχνικού διαγωνισμού.  Έπειτα το 2016 κυκλοφόρησε το δεύτερο βιβλίο της, ένα μυθιστόρημα τόσο σύντομο και ξεκούραστο που μπορεί να ενταχθεί και στην κατηγορία διηγημάτων,  ο  τίτλος του «Τα πεφταστέρια της ζωής», ένα λογοτεχνικό έργο που συνέγραψε για τους μαχητές της ζωής, που έπαψαν πλέον να πιστεύουν στον εαυτό τους.



 Πόλεμο και αν κάνεις..

Πες μου τι ζητάς
Από θέμα καρδιάς
Τι είναι αυτό που ψάχνεις και θες
Η καρδιά μου έχει πάρει στροφές
Όλα ανήκουν πια στο χθες..

Πόλεμο και αν κάνεις, δεν με φτάνεις
Μες στην αγάπη αυτή εσύ χάνεις
Ότι έχω ακούσει τα άκουσα για τα καλά
Δεν ανήκω πια εκεί στα χαμηλά

Μαρία Κοκοτάκη


ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

(ΑΠΌ ΤΑ ΔΕΛΤΙΑ ΤΥΠΟΥ ΠΟΥ ΛΑΒΑΜΕ)


Οι Εκδόσεις Σοκόλη σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του  Άρθουρ Μίλλερ "η δημιουργία του κόσμου και άλλες υποθέσεις", την Τετάρτη 5 Ιουλίου, στις 8 μ.μ. στον κήπο του Νομισματικού Μουσείου Αθηνών (Πανεπιστημίου 12).

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΒΑΜΒΟΥΚΟΣ, μεταφραστής

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, επίκουρος καθηγητής Τμήματος Θεατρικών Σπουδών ΕΚΠΑ - κριτικός θεάτρου

ΣΜΑΡΟΥΛΑ ΠΑΝΤΕΛΗ, ψυχολόγος - συγγραφέας

ΤΑΚΗΣ ΤΖΑΜΑΡΓΙΑΣ, σκηνοθέτης - διδάσκων στο Παιδαγωγικό Τμήμα του ΕΚΠΑ

Αποσπάσματα θα διαβάσουν οι

ΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, ΤΣΙΜΑΡΑΣ ΤΖΑΝΑΤΟΣ, ΕΥΓΕΝΙΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ, ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΔΕΝΔΡΙΝΟΥ







Τρίτη, 27 Ιουνίου 2017

Από την Ακαδημία Αθηνών και το Κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας, που συμπεριέλαβε στους κόλπους του την ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΙΟΛΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ που ίδρυσε και πρώτος Προέδρευσε ο Ιδρυτής του Περιοδικού μας μεγάλος Ελληνας Γραματολόγος Γιώργος Βαλέτας, η οποία εκδίδει ως και σημερα ακόμη και το λογοτεχνικό περιοδικό ΑΙΟΛΙΚΑ ΦΥΛΛΑ που πρώτος εξέδωσε ο ιδρυτής του περιοδικού μας Γιώργος Βαλέτας με την ιδρυση της Εταιρείας:


Η εταιρεία Αιολικών Μελετών ιδρύθηκε το 1980 με πρωτοβουλία και πρώτο της πρόεδρο τον Γιώργιο Βαλέτα (Ιδρυτή του λογοτεχνικού περιοδικού ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ και πατέρα του σημερινού εκδότη-διευθυντή του περιοδικου και ενός από τους μεγαλύτερους Έλληνες λογοτέχνες εν ζωή Κώστα Βαλέτα). Μέχρι το έτος 1998 (αρχόμενοι από το 1986 οπότε εκδόθηκε το 10 τεύχος) εκδώσαμε 51 τεύχη του λογοτεχνικού περιοδικού Αιολικά Φύλλα. Τα τελευταία χρόνια εκδίδομε ένα τόμο κάθε χρόνο (συνολικά 10 τόμους) του επιστημονικού μας περιοδικού (300 περι. σελιδες) Αιολικά Χρονικά με ποικίλη ύλη, ιστορικά, λαογραφικά, ημερολόγια κλπ


Σκοποί:
Η έρευνα, η μελέτη και η διάσωση μνημείων της ιστορίας της νήσου Λέσβου και της Αιολικής Μικρασιατικής της περιοχής


Στέγη:
Προσωρινή φιλοξενία στο Νομαρχιακό Μέγαρο.


Οικονομικοί πόροι - έσοδα:
Έκδοση του ετήσιου τόμου μας. Για τη διοργάνωση συνεδρίων και τα μικροέξοδα φροντίζομε να βρίσκομε χορηγούς ή να τ΄αντιμετοπίζουμε εξ ιδίων προσωπικών πόρων.


Σκοποί: Η έρευνα, η μελέτη και η διάσωση μνημείων της ιστορίας της νήσου Λέσβου και της Αιολικής Μικρασιατικής της περιοχής


Στέγη: Προσωρινή φιλοξενία στο Νομαρχιακό Μέγαρο.


Οικονομικοί πόροι - έσοδα: Έκδοση του ετήσιου τόμου μας. Για τη διοργάνωση συνεδρίων και τα μικροέξοδα φροντίζομε να βρίσκομε χορηγούς ή να τ΄αντιμετοπίζουμε εξ ιδίων προσωπικών πόρων.

πηγη: http://kentrolaografias.gr/el/content/%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CF%8E%CE%BD-%CE%BC%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%84%CF%8E%CE%BD



Δευτέρα, 26 Ιουνίου 2017

Ένα ποίημα του Κωνσταντίνου Φωτιάδη με τίτλο "ΜΕΓΑΛΩΣΑ" , που λάβαμε, δημοσιευμενο στα ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ





Κωνσταντίνος Φωτιάδης: Γεννήθηκε στην Πτολεμαΐδα στις 14 Μαρτίου 1980, όπου ολοκλήρωσε τη μέση εκπαίδευση. Υπήρξε αθλητής της ελληνορωμαϊκής πάλης (1ος πανελληνιονίκης 1996).
Από το 1997 ζει στη Θεσσαλονίκη.Φοίτησε στο τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών του Α.Π.Θ. (1997 – 2005). Εργάστηκε βιοποριστικά ως φωτογράφος (2000- 2012). Σπούδασε υποκριτική στο Κέντρο Θεατρικής Έρευνας Θεσσαλονίκης (2002- 2004). Ως ηθοποιός έχει παίξει:
Θέατρο : ‘’Το παιχνίδι της μοναξιάς’’ του Ουίλιαμ Γκίμπσον ( 2004 )
‘’Ο άρχοντας των χωματερών’’ παιδικό (2005)
‘’Παντρειά με το ζόρι’’ του Μολιέρου (2012)
Κινηματογράφο : Συμμετοχή σε διάφορες εκπαιδευτικές ταινίες φοιτητών του τμήματος κινηματογράφου Α.Π.Θ.
Έχει γράψει:
το θεατρικό έργο ''Καρέ του Άσσου'' (2004)
το σενάριο '' Ο ήχος της σιωπής'' (2011)
το σενάριο ‘’ Η ελπίδα πεθαίνει τελευταία’’ (2012)
Ποιήματα και διηγήματα
Έχω σκηνοθετήσει
θέατρο : Το ‘’καρέ του Άσσου’’ (2009)
κινηματογράφος : ‘’Ο ήχος της σιωπής’’ ( 35’ / 2011 ) Realeyes Productions
Από το 2013 έως σήμερα δραστηριοποιείται επαγγελματικά στο νησί του Αλ. Παπαδιαμάντη, τη Σκιάθο.


ΜΕΓΑΛΩΣΑ Τρίχες λεύκες στα γένια και στο στήθος μου πυκνώνουν… Το βλέπω στον καθρέφτη τα πρωινά νίπτοντας τας χείρας και την όψιν… Ανομήματα πολλά ουκ έχω… Καιρό φυλάχτηκα μη κρίνοντας για να μην κριθώ… Μεγάλωσα… …μα αστροναύτης δεν έγινα όπως το δήλωνα από παιδί στις εκθέσεις… Σπανίως άνω θρώσκω προς τα άστρα… Ούτε Ολυμπιονίκης αθλητής κι ας είχα το ταλέντο… Η φλόγα έσβησε μέσα μου νωρίς… Τις πυραμίδες δεν τις γνώρισα όπως επιθυμούσα… Κύκλος η ζωή επαναλαμβανόμενος με σκέψεις στριμωγμένες σε τετράγωνα κουτάκια… Κι εκείνη η αριστερά εφηβική φαντασίωση παρέμεινε… Aδέξια πληγώνοντας την ελπίδα… Γυναίκες που αγάπησα παιδιά μεγαλώνουν… Κι εγγόνια οι μεγαλύτερες… Ο δικός μου γιος τον ύπνο μου ταράζει… Αγέννητος ακόμα σε όνειρα σκοτεινά ζητάει τη σκυτάλη… Τι να του παραδώσω;… Μεγάλωσα… Μα εκείνα τα σημάδια στο μέτωπο μου θυμίζουν πως κάποτε ήμουν κι εγώ μικρός… …«Μέχρι να μεγαλώσεις θα τα ξεχάσεις»…


Κωνσταντίνος Φωτιάδης

Δευτέρα, 19 Ιουνίου 2017


ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ 2017 του περιοδικού ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 

(Οι συμμετοχές είναι ανοιχτές για όποιον θελήσει να πάρει μέρος)


ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ 2017! Με τιμή και εκτίμηση προς όλους τους δημιουργούς και τους αναγνώστες μας, ετοιμάζουμε το νέο Ανθολόγιο δημιουργών για το 2017 που θα κυκλοφορήσει από το περιοδικό μας με την επιμέλεια και την ιδιαίτερη ματιά του ιδιοκτήτη-διευθυντή-εκδότη του περιοδικού, του λογοτέχνη Κώστα Βαλέτα. Οι συμμετοχές είναι ανοιχτές για όποιον θελήσει να πάρει μέρος. Για τη συμμετοχή στη νέα Ανθολογία του 2017, μπορείτε να μας στείλετε:
1) Ένα σύντομο βιογραφικό σας σημείωμα μέχρι 4 αράδες
2) 4 σελίδες με κείμενά σας ανέκδοτα ή όχι
3) Φωτογραφία ταυτότητας
Η συμμετοχή στην ανθολογία είναι 50 ευρώ αλλά τα χρηματα αφορούν στα 2 αντίτυπα της Ανθολογίας που θα σταλούν σε κάθε συμμετέχοντα δίχως επιπλέον καμμιά άλλη επιβάρυνση των δημιουργών.
Για συμμετοχές μπορείτε να απευθύνεστε στο γραφείο του περιοδικού ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, στον ιδιοκτήτη και εκδότη-διευθυντή του περιοδικού λογοτέχνη Κώστα Βαλέτα, στο τηλέφωνο 210-3800142, καθημερινές και ώρες γραφείου ή σε περίπτωση απουσίας να αφήσετε μήνυμα με τα στοιχεία επικοινωνίας σας στον τηλεφωνητή και θα επικοινωνήσουμε εμείς μαζί σας.
Με τιμή και εκτίμηση προς όλους τους δημιουργούς και τους αναγνώστες μας που μας τιμούν με την προτίμηση τους και το αναγνωστικό τους ενδιαφέρον

Εκ του περιοδικού ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ
Κώστας Βαλέτας
εκδότης-διευθυντής περιοδικού ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ
λογοτέχνης-νομικός
Πρόεδρος Pen Ελλάδας
Πρόεδρος της Διεθνούς Ενώσεως Κριτικών Λογοτεχνίας 
Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Συγγραφέων
τ. διευθυντής ραδιοφωνίας στην ΕΡΤ. 
τ. Αντιπρόεδρος Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Βάλη Τσιρώνη
συνεργάτης λογοτεχνικού περιοδικού ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ
Υπεύθυνη ηλεκτρονικής ύλης λογοτεχνικού περιοδικού ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ
ιατρός-νομικός-λογοτέχνης 
μέλος της Διεθνούς Ενώσεως Κριτικών Λογοτεχνίας
μέλος της Διεθνούς Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
διευθύντρια του διεθνούς λογοτεχνικού περιοδικού NOVELTY WAVE (που εκδιδόταν από την ΟΥΝΕΣΚΟ στο Παρίσι) εως το 2012.
τ. από το 1993 μέλος της Ένωσης Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισμού Ελλάδος (μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Συγγραφέων και Δημοσιογράφων Τουρισμού)


Σάββατο, 17 Ιουνίου 2017

το ειδικό συλλεκτικό γραμματόσημο που κυκλοφόρησαν τα ΕΛΤΑ με αφορμή την Ημέρα Βιβλίου 2017



Τρίτη, 13 Ιουνίου 2017

Κριτική προσέγγιση

Στην ποιητική συλλογή «ΑΛΜΠΑ»

του Θωμά Τσαλαπάτη

εκδόσεις ΕΚΑΤΗ 


Γράφει η Βάλη Τσιρώνη
Συνεργάτης λογοτεχνικού περιοδικού ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 
Υπεύθυνη ηλεκτρονικής ύλης λογοτεχνικού περιοδικού ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 
Ιατρός-Νομικός-Λογοτέχνης
Μέλος της Διεθνούς Ενώσεων Κριτικών Λογοτεχνίας
(υπό την αιγίδα της ΟΥΝΕΣΚΟ)






«Η κοπέλα αυτή με το όνομα Άλμπα
Τώρα βουτά μια μπουκιά ψωμί
Στην όψη των ανθρώπων
Μέχρι να ποτίσει η ψίχα
Απ΄ τη φωνή τους
Μέχρι να χορτάσει ο ήχος
Ως τη σιωπή»

(σελ.44)

Γράφει ο Θωμάς Τσαλαπάτης στο ποιητικό του αυτό βιβλίο με τον τίτλο «ΑΛΜΠΑ» που εκδόθηκε και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΚΑΤΗ.


Φαρδιές διατομές φθόγγων, επιρρήματα ζωής και το τάσι της σιγουριάς πως υπάρχουν ζυμώσεις που γίνονται αναμεταξύ των πραγμάτων, στα δάνεια των συλλογισμών μας που χρησμοδοτούν μια ύπαρξη βρώσιμη στην αθώπευτη μεσοτοιχία των ποιημάτων.

Ο Θωμάς Τσαλαπάτης κατορθώνει μια προσέγγιση εκείνου του εαυτού που παραδρομεί από το σύνηθες και σφιγμένος στον αφαλό των συγκυριών μετοικίζει στο σιλό άλλων ενδεχομένων, μέσα από ένα ταξίδι απλό, ήπιο, ανέκφραστο και ανομολόγητο ακριβώς γιατί είναι «μέχρι πρόσφατα κρυμμένο» όπως γράφει και ο ίδιος:

«Τις μέρες με καθαρό ουρανό ή τις νύχτες με  μεγάλη ξαστεριά, εμφανίζονται αχνά στο βάθος προορισμοί μέχρι πρόσφατα κρυμμένοι. Τις μέρες αυτές οι αυτάρκεια των κατοίκων μετατοπίζεται, έστω λίγα εκατοστά. Είναι οι μέρες αυτές που οι κάτοικοι ονομάζουν ταξίδι.»

(σελ.38)

Όταν εξερράγη το πέταλο των σημασιών στην ακονισμένη φτέρνα των σελίδων, συνειδητοποίησα ότι υπογράμμισα μπόλικους στίχους, στερεοφωνικά του επείγοντος για να τους μεταφέρω εδώ μέσα, τόσο νοτισμένα είναι τα ενδεχόμενα του κάθε στίχου αυτού του βιβλίου, που δεν εφορμούν στη γευσιγνωσία των γενικεύσεων, ούτε αρθρογραφούν στο ποδοβολητό των εύκολων θωρακισμένων αισθημάτων, αλλά καταναλώνουν το επίστρωμα εκείνο του εύφλεκτου άρτου των ιδεών που χαράζει την πόσιμη ιερουργία ενός κόσμου και τον κατοικεί αμβλυγώνια με τη φελούκα της ευφράδειας του καλά γυμνασμένη.

«Τώρα η σιωπή περπατά με σιδερένια τακούνια και συ βρίσκεσαι έξω από το νεκροταφείο της  πόλης. Καθισμένος σε ένα πεζούλι προσπαθείς να ξεμπλέξεις τον καιρό από το χρόνο. Είναι η ώρα αυτή που ακούς τους νεκρούς να αλλάζουν πλευρό. Όλοι τους μαζί ταυτόχρονα. Και μαζί να αλλάζει στο χάρτη η Ανατολή και η Δύση. Σαν να μπήκαμε αγκαλιασμένοι ξαφνικά σε καθρέφτη.»

(σελ. 33)

Ο Θωμάς Τσαλαπάτης φέρνει τον εγγαστρίμυθο Ιαπετό μιας όρασης διαφορετικής στην κάθειρξη των στοχασμών μας, που καθαρογράφει τα μηριαία ενδιαιτήματα των σκέψεων στο ευδόκιμο λίπασμα μιας ακριβολογίας καλειδοσκοπικής στην εγγεγραμμένη ευρύτητα των εαυτών μας, συναριθμώντας την ένστολη χειρονομία της πόλης της έμπνευσής του που ονοματίζει ΑΛΜΠΑ και που χλιμιντρίζει τον καβουρντισμένο άνεμο μιας φαντασίας ανωφερής στην ισόγεια ευωχία της νόησης και της ψυχής του αναγνώστη.

‘Έχει ο Θωμάς Τσαλαπάτης, ένα φραστικό έκκεντρο, κατάφυτο από ιριδίζοντα λήμματα πραγμάτων που αναπνέει ολοφάνερα στον αναβολέα των στίχων του ξαφρίζοντας το φαρδύ βεστιάριο των ανθρώπων που με εκλαμψίες σιωπών κατοικούν στα διαρρυθμισμένα εναύσματα μιας αλήθειας δικής του, που πάνω από όλα είναι η αλήθεια όλων μας που κωπηλατεί στην παρουσία των ποιημάτων του παρόντος βιβλίου.

Περιηγείται κανείς σε αυτό το βιβλίο όπως σε μια πόλη που επισκέπτεται για πρώτη φορά, με το μαλακτικό γραμμόφωνο της εμπειρίας του  διογκωμένο σε ξαφνιάσματα και την εύλαλη συνοδεία της ύπαρξης του ντυμένη σκαληνά στο μετρονόμο των γεγονότων που λαμβάνουν χώρα λειτουργώντας έναν ορίζοντα πραγμάτων διαφορετικών από ότι έχει συνηθίσει μέχρι τώρα.

«Περπάτα στους δρόμους της Άλμπα, το αδιάβροχο έξω της. Και κράτα όσο μπορείς σιωπηλό το  λαθραίο σύννεφο  που κρύβεις στις τσέπες σου.»

(σελ.18)

Του ευχόμαστε στο θυμητικό σύμπλεγμα των πραγμάτων μας, να αγορεύει πάντοτε η έμπνευση του. Έχει να δώσει στην ποίηση πάρα πολλά ακόμη. Η θέση του στο λιμνιώνα των νεοελληνικών γραμμάτων είναι δεδομένη και πάμφωτη.

Δευτέρα, 12 Ιουνίου 2017

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
 
Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο της Κωνσταντίνα Σκουφή "ΟΜΑΙΜΟΣΥΝΗ", ποίηση, από τις εκδόσεις ΕΚΑΤΗ







Παρασκευή, 9 Ιουνίου 2017


Ένα δοκίμιο - μελέτη της Μυρσίνης Σ. Αναγνώστου, με τίτλο "Η ΛΕΣΒΟΣ ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ"


ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Μυρσίνη Σ. Ἀναγνώστου
Ὀνομάζεται Μυρσίνη Ἀναγνώστου. Γεννήθηκε στὴ Λέσβο. Ὅσον ἀφορᾶ στὶς σπουδές της, ἀποφοίτησε τὸ 2006 ἀπὸ τὸ τμῆμα Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικῆς-Ψυχολογίας τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν. Κατὰ τὰ ἔτη 2006 – 2009 πραγματοποίησε τὶς μεταπτυχιακές της σπουδὲς τοῦ Α΄ κύκλου στὸν τομέα τῆς Βυζαντινῆς Φιλολογίας τοῦ Τμήματος Φιλολογίας τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, ἀπὸ ὅπου ἀποφοίτησε μὲ τὸν βαθμὸ «Ἄριστα». Τὸ 2013 ὑποστήριξε τὴ διδακτορική της διατριβὴ μὲ θέμα: Νικηφόρος Χρυσοβέργης: Βίος καὶ ἔργο (μέσα 12ου-ἀρχὲς 13ου αἰ.), ἡ ὁποία βαθμολογήθηκε μὲ τὸν βαθμὸ «Ἄριστα». Ἀπὸ τὸ 2008 μέχρι καὶ σήμερα ἐργάζεται σὲ διάφορα ἐρευνητικὰ προγράμματα τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, ἐνῶ ἀπὸ τὸ 2009 ἐργάζεται καὶ ὡς ἐπιμελήτρια ἔκδοσης στοὺς ἐκδοτικοὺς οἴκους «Π. Κυριακίδης» καὶ «Ἁρμός». Σήμερα διδάσκει ὡς πανεπιστημιακὴ ὑπότροφος στὴ Φιλοσοφικὴ Σχολὴ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν τὸ μάθημα τῆς «Ἁγιολογίας» τοῦ Τομέα Βυζαντινῆς Φιλολογίας καὶ Λαογραφίας. Ἔχει ἐξειδικευθεῖ στὴν κωδικολογία-παλαιογραφία-παπυρολογία καὶ ἔχει συμμετάσχει σὲ πολλὰ σεμινάρια σὲ αὐτὸ τὸ ἀντικείμενο. Ἐπίσης, ἔχει συμμετάσχει σὲ συνέδρια ἀνάλογα τῆς εἰδικότητός της. Γνωρίζει ἀγγλικά, γερμανικὰ καὶ ἰταλικά. Μέχρι σήμερα ἔχουν δημοσιευθεῖ οἱ ἐξῆς μελέτες της: 1) Μανουὴλ Κορινθίου τοῦ μεγάλου ρήτορος, Λόγος στὴν Ἀνάσταση καὶ στὴ Ζωοδόχο Πηγή, Βυζαντιακὰ 30 (2012-2013), 365-380, 2) Μανουὴλ τοῦ μεγάλου ρήτορος, Λόγος στὴν Ἀνάσταση καὶ στὴν ἑορτὴ τῆς Ζωοδόχου Πηγῆς, στό: Πρακτικὰ 6ης συνάντησης ἐργασίας μεταπτυχιακῶν φοιτητῶν τοῦ τμήματος Φιλολογίας τῆς Φιλοσοφικῆς σχολῆς Ἀθηνῶν 13-15 Μαΐου 2011, Ἀθήνα 2012, 9-16, 3) Ἀνέκδοτη ἐπιστολὴ τοῦ Σίμωνος τοῦ Κωνσταντινουπολίτου πρὸς τὸν αὐτοκράτορα Ἀνδρόνικο Β΄ Παλαιολόγο, Ἐπιστημονικὴ Ἐπετηρὶς τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν MΓ΄ (2012), 55-71, 4) Ἰωάννου Μαυρόποδος, Ἀνέκδοτος παρακλητικὸς κανὼν στὸν ταξίαρχο Μιχαήλ, Παρνασσὸς ΝΒ΄ (2010), 173-190 καὶ 5) Ἰωάννης Ἐλεήμων ὁ Νέος: Ἕνας νεοφανὴς ἅγιος, στό: Πρακτικὰ 5ης συνάντησης ἐργασίας μεταπτυχιακῶν φοιτητῶν τοῦ τμήματος Φιλολογίας τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς Ἀθηνῶν, 29-31 Μαΐου 2009, Ἀθήνα 2010, 9-15.



H ΛΕΣΒΟΣ ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ


ποσπασμένο π τν πέναντι μικρασιατικ κτ μετὰ ἀπὸ μία σειρὰ μακρῶν φαιστειακν κρήξεων και σεισμογενν δαφολογικν νακατατάξεων, τ νησὶ τῆς Λέσβου, μὲ τὶς πόλεις του κα τοὺς κατοίκους του δν ταν δυνατν ν μ συμπεριληφθον στ πάνθεον τς λληνικς μυθολογίας.[1]

            Σύμφωνα μὲ τὴ μυθικὴ παράδοση ἡ Λέσβος κατοικήθηκε γιὰ πρώτη φορὰ ἀπὸ τοὺς Πελασγοὺς καὶ τὸ ὄνομά της τὸ πῆρε ἀπὸ τὸν Λέσβο, ποὺ ἔφθασε στὸ νησὶ μαζὶ μὲ Λαπίθες ἀπὸ τὴ Θεσσαλία.[2] Ὁ Ὅμηρος ὡστόσο στὴν Ω ραψωδία τῆς Ἰλιάδας τὸ ἀποκαλεῖ Μάκαρος ἔδος, δηλαδὴ βασίλειο τοῦ Μάκαρα[3]. Ἡ ὀνομασία αὐτὴ φαίνεται ὅτι προέρχεται ἀπὸ τὸν μυθικὸ βασιλιὰ Μάκαρα, γιὸ τοῦ Ἥλιου καὶ τῆς Ρόδου, ὁ ὁποῖος ὅταν ἔφθασε στὴ Λέσβο, ἔγινε δεκτὸς ὡς συνετὸς καὶ πεφωτισμένος ἡγέτης.[4] Κατὰ τὴ διάρκεια τῆς βασιλείας του οἰκοδομήθηκαν πέντε πόλεις ποὺ ἔφεραν τὰ ὄνόματα τῶν θυγατέρων του ἡ Μυτιλήνη, ἡ Ἴσσα, ἡ Ἄντισσα, ἡ Μήθυμνα καὶ ἡ Ἄβρυση  καὶ ἡ Ἐρεσσὸς ποὺ πῆρε τὸ ὄνομα τοῦ γιοῦ του.[5] Τὸ νησὶ ἔφερε καὶ ἄλλα πολλὰ προἱστορικὰ ὀνόματα ὅπως Ἰμερτὴ (λαχταριστή), Λάσσια (μὲ πυκνὰ δάση), Αἰγερία (τὸ μέρος τῶν ἡλιοκαμένων ἂνθρώπων) καὶ Αἰθιοπία (ξεραμένο ἀπὸ τὸν ἥλιο νησί).[6] Ὡστόσο, ἀξιοσημείωτο εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ὀνομασία Μάκαρος ἔδος, ἡ ὁποία ἀπαντᾶται γιὰ πρώτη φορὰ στὸν Ὅμηρο, ἀποδίδεται συχνὰ στὸ νησὶ ὅπως λόγου χάρη στὸ Περὶ φυγῆς τοῦ Πλουτάρχου[7], στὸν λόγο Περὶ ἀπιστίας τοῦ Δίωνος τοῦ Χρυσοστόμου[8] κ.λπ.

            Ἱδιαίτερο ἐνδιαφέρον ἔχει ἡ προσπάθεια τῶν Χαρίση καὶ Ντυρὰν νὰ ταυτίσουν καὶ νὰ ἐντοπίσουν τὴ σημερινὴ τοποθεσία, στὴν ὁποία ἐνδεχομένως βρισκόταν ἡ ἀρχαία λεσβιακὴ πόλη, Ἀγαμήδη[9]. Στὸ πλαίσιο τῆς ἔρευνάς τους ἀναφέρονται σὲ μία κρήνη ὀμώνυμη τῆς πόλεως. Σύμφωνα μὲ τὸν Νικόλαο Δαμασκηνὸ ἡ Ἀγαμήδη τῆς ὁποίας τὸ ὄνομα φέρει ἡ κρήνη ἦταν κόρη τῆς Πύρρας καὶ τοῦ Λαπίθα Λέσβου ποὺ ἔδωσε τὸ ὄνομά του στὸ νησί. Ὡστόσο, κατὰ τοὺς μελετητές, ἡ κρήνη θὰ μποροῦσε νὰ ἀντλεῖ τὸ ὄνομά της ἀπὸ τὴν ἡρωίδα τοῦ Ὁμήρου, Ἀγαμήδη ἀπὸ τὴν Ἐφύρα τῆς Ἡλείας, ποὺ ἦταν κόρη τοῦ βασιλιᾶ τῶν Ἐπειῶν, Αὐγεία, καὶ χήρα τοῦ σκοτωμένου ἀπὸ τὸν Νέστορα, Μούλιου[10]. Ἡ Ἀγαμήδη ἦταν περίφημη γιὰ τὶς βοτανολογικές της γνώσεις, ἀφοῦ σύμφωνα μὲ τὸν ἐπικὸ ποιητὴ γνώριζε ὅλα τὰ θεραπευτικὰ βότανα τῆς γῆς: γαμβρὸς δ’ ἦν Αὐγείαο, πρεσβυτάτην δὲ θύγατρ’ εἶχε ξανθὴν Ἀγαμήδην, ἣ τόσα φάρμακα ᾔδη ὅσα τρέφει εὐρεία χθών[11]. Ἂν σκεφτοῦμε ὅτι ἡ ὀνοματοδοσία μιᾶς κρήνης στὴν ἀρχαιότητα ἦταν πολὺ συνηθισμένο φαινόμενο καὶ συνέβαινε εἴτε λόγω τῆς θέσης τῆς κρήνης κοντὰ σὲ μία πόλη, ἱερό, ἱστορικὸ μέρος ἢ πολυσύχναστο πέρασμα εἴτε γιὰ νὰ ἀποδοθοῦν ἰαματικὲς ἰδιότητες στὸ νερό της[12], τότε ἀποδεχόμενοι τὴν πιθανὴ ἰαματικὴ ἰδιότητα τοῦ νεροῦ τῆς πηγῆς δὲν ἀποκλείεται τὸ ἐνδεχόμενο νὰ ἀντλεῖ τὸ ὄνομά της ἀπὸ τὴν ὁμηρικὴ Ἀγαμήδη, ἡ ὁποία φέρεται ὡς γνώστρια τῶν ἰαματικῶν ἰδιοτήτων ὅλων τῶν βοτάνων.

            Μία ξεχωριστὴ πληροφορία ποὺ προκύπτει ἀπὸ τὴ μελέτη τῶν ὁμηρικῶν ἐπῶν[13] σχετίζεται μὲ τὴ λεσβιακὴ καταγωγὴ γυναικῶν ποὺ ἐμπλέκονται στὴ ζωὴ τῶν ὁμηρικῶν ἡρώων.

Ὅταν ἡ συνέλευση τῶν πολιορκητῶν στὸν Τρωικὸ Πόλεμο ὑποχρέωσε τὸν Ἀγαμέμνονα νὰ ἐπιστρέψει τὴ σκλάβα του Χρυσηίδα στὸν πατέρα της, ἐκεῖνος ζήτησε ὡς ἀντάλλαγμα τὴ Βρισηίδα, τὴν ὁποία καὶ πῆρε ἀπὸ τὸν Ἀχιλλέα. Αὐτή του ἡ πράξη προκάλεσε τὴ δίκαιη ὀργὴ τοῦ Ἀχιλλέα, τὴν «μήνιν» ποὺ ἀποτελεῖ καὶ τὸ θέμα τῆς Ἰλιάδας, ὅπως δηλώνουν καὶ οἰ δύο πρῶτοι στίχοι τοῦ ἔπους: Μῆνιν ἄειδε θεὰ Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος οὐλομένην, ἢ μυρί’ Ἀχαιοῖς ἄλγε’ ἔθηκε[14]. Ἡ ἀποχὴ τοῦ Ἀχιλλέα εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ὑποχώρηση τῶν Ἑλλήνων στὴ μάχη καὶ τὸν θάνατο τοῦ φίλου του, Πατρόκλου. Ἔτσι, ὁ Ἀγαμέμνονας θὰ ἀναγκαστεῖ νὰ ἐπιστρέψει τὴ Βρισηίδα στὸν Ἀχιλλέα. Στὸ πλαίσιο αὐτοῦ τοῦ ἐπεισοδίου ὁ Ὅμηρος ἀναφέρεται στὴν ὀμορφιὰ τῶν λέσβιων γυναικῶν. Ἔτσι,  στὴν Ι Ραψωδία ὁ γιὸς τοῦ Ἀτρέα, προσπαθώντας νὰ ἐξευμενίσει τὸν ὀργισμένο Ἀχιλλέα, τοῦ προσφέρει ἐπτὰ γυναῖκες καταγόμενες ἀπὸ τὴ Λέσβο, οἱ ὁποῖες κατὰ τὸν ποιητὴ διακρίνονταν γιὰ τὰ λαμπρά τους ἔργα καὶ ξεπερνοῦσαν σὲ ὀμορφιὰ ὁλόκληρο τὸ γυναικεῖο εἶδος: δώσω δ’ ἑπτὰ γυναῖκας ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας Λεσβίδας, ἃς ὅτε Λέσβον ἐϋκτιμένην ἕλεν αὐτὸς ἐξελόμην, αἳ κάλλει ἐνίκων φῦλα γυναικῶν[15]. Κατὰ τὸν Εὐστάθιο Θεσσαλονίκης, βυζαντινὸ λόγιο καὶ σχολιαστὴ τῶν Ὁμηρικῶν ἐπῶν, σχετικῶς μὲ τὸν στίχο ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας ὑπάρχει καὶ δεύτερη γραφή, δηλαδὴ ἀμύμονας, ἔργ’ εἰδυίας[16] ποὺ σημαίνει ὅτι αὐτὲς οἱ γυναῖκες διακρίνονταν γιὰ τὴν ἐργατικότητά τους.

Ἄλλη μία γυναικεία μορφὴ ποὺ ἐμφανίζεται στὴ ζωὴ τοῦ Πηλίδη εἶναι ἡ Διομήδη. Ὅταν ὁ Ἀγαμέμνονας πήρε τὴ Βρισηίδα ἀπὸ τὸν Ἀχιλλέα, ἐκεῖνος ἔκλεψε τὴν λεσβιακῆς καταγωγῆς Διομήδη καὶ κόρη τοῦ Φόρβαντα, τὴν ὁποία ὁ Ὅμηρος παρουσιάζει ὡς αἰχμάλωτη καὶ ἐρωμένη τοῦ Ἀχιλλέα στὴν Ι Ραψωδία[17]. Ἡ Διομήδη ἀπεικονίζεται συχνὰ σὲ ἀττικὰ ἀγγεία, ἐνῶ στὸ ὄστρακο τοῦ Εὐφρόνιου, ποὺ βρίσκεται στὸ Βερολίνο, εἰκονίζεται νὰ περιποιεῖται τὸν ὁμηρικὸ ἥρωα. Ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον παρουσιάζει τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Εὐστάθιος Θεσσαλονίκης, σχολιάζοντας τὴν ἀρπαγὴ τῆς  Διομήδης, φέρει στὸν νοῦ τὸ αἴνιγμα ποὺ ἀποθησαυρίζεται στὴν Παλατινὴ Ἀνθολογία σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖο ἡ Διομήδη παρουσιάζεται ὡς σύζυγος τοῦ Ἀχιλλέα: Λέει χαρακτηριστικά: Ὅτι ἀφαιρεθεὶς τῆς Βρισηΐδος ὁ Ἀχιλλεὺς τῇ Λεσβίᾳ ἐχρᾶτο Διομήδῃ. Φησὶ γὰρ «τῷ δ’ ἄρα παρκατέλεκτο γυνή, τὴν Λεσβόθεν ἦγε, Φόρβαντος θυγάτηρ, Διομήδη καλλιπάρῃος». ἐφ’ ᾗ καὶ αἴνιγμα σύγκειται οὕτω πως ἔχον εἰς νοῦν, ὅτι τὸν Ἕκτορα Διομήδης ἔκτανεν ἀνήρ, ὅ ἐστιν Ἀχιλλεύς, ὁ τῆς Διομήδης ἀνήρ[18]. Ἡ Διομήδη λοιπόν παρουσιάζεται ὡς σύζυγος τοῦ Ἀχιλλέα καὶ ὄχι ὡς ἁπλὴ ἐρωμένη. Καὶ ἡ Διομήδη πρέπει νὰ ξεχώριζε γιὰ τὴν ὀμορφιά της, γι’ αὐτὸ ὁ Ὅμηρος τὴν ἀποκαλεῖ καλλιπάρῃον (Ἰλιὰς 9,665). Πρόκειται γιὰ ἕνα κοσμητικὸ ἐπίθετο μὲ τὸ ὁποῖο ὁ Ὅμηρος χαρακτηρίζει ἐλάχιστες ἀπὸ τὶς ἡρωΐδες του (π.χ. τὴν ὡραία Ἑλένη, τὴ Θεανῶ, τὴ Μελανθῶ, τὴν Θέμιδα κ.ἄ.[19]) γεγονὸς ἴσως ἀρκετὰ τιμητικὸ γιὰ τὶς λέσβιες γυναῖκες, τὸ νὰ συγκρίνεται δηλαδὴ ἡ ὀμορφιά τους μὲ ἐκεῖνη τῆς ὡραίας Ἐλένης[20] ἢ μιᾶς θεᾶς, τῆς Λητοῦς[21]. Στὴν ὀμορφιὰ τῆς Διομήδης ἀναφέρεται καὶ κατὰ τοὺς πρώιμους Βυζαντινοὺς χρόνους, ὁ χρονογράφος Ἰωάννης Μαλάλας, περιγράφοντάς την ὡς κόρη λευκή, στρογγυλοπρόσωπη, γαλανομάτα, όμορφη καὶ καστανὴ[22] χωρὶς ὡστόσο νὰ γνωρίζουμε ἀπὸ ποὺ ἀντλεῖ αὐτὴ τὴν περιγραφή.

Καθοριστικὴ γιὰ τὴ δράση τοῦ Ἀχιλλέα στὸ νησὶ τῆς Λέσβου φαίνεται ὅτι ἦταν καὶ ἡ παρουσία μιᾶς ἄλλης λέσβιας γυναίκας, τῆς Πεισιδίκης. Σύμφωνα μὲ τὸν ποιητὴ Παρθένιο ὁ Ἀχιλλέας κατάφερε νὰ παραβιάσει τὰ ἰσχυρὰ τείχη τῆς Μήθυμνας ἐκμεταλλευόμενος τὸν ἔρωτα τῆς κόρης τοῦ βασιλιᾶ Πεισιδίκης. Ἡ ἐρωτευμένη Πεισιδίκη τὸν βοήθησε νὰ πορθήσει τὴν πατρίδα της μὲ ἀντάλλαγμα τὴν ψεύτικη ὑπόσχεσή του νὰ τὴν νυμφευθεῖ  καὶ πλήρωσε μὲ τὴ ζωή της αὐτὴ τὴν προδοσία, ἀφοῦ μετὰ τὴν κατάληψη τῆς Μήθυμνας ὁ Ἀχιλλέας διέταξε νὰ τὴν λιθοβολίσουν[23]. Αὐτὴ ἡ μαρτυρία τοῦ Παρθενίου ἀπαντᾶται μόνο στὸν Ἀπολλώνιο Ρόδιο[24].  Ὁ Ὅμηρος δὲν ἀναφέρει πουθενὰ αὐτὸ τὸ γεγονός, ἴσως ἐπειδὴ δὲν θὰ ἐξυπηρετοῦσε σὲ κάτι τὸν σκοπὸ τοῦ ἔργου του καὶ πιθανῶς διότι δὲν θὰ ἦταν ἰδιαιτέρως τιμητικὸ γιὰ τὸ ἦθος καὶ τὸν χαρακτήρα τοῦ ἠμίθεου Ἀχιλλέα.

Τὴ σκόπιμη ἀποσιώπηση ἑνὸς ἄλλου περιστατικοῦ, ποὺ αὐτὴ τὴ φορὰ θὰ ἔθιγε προφανῶς τὸν βασικὸ ἥρωα τῆς Ὀδύσσειας μαρτυροῦν γιὰ πρώτη φορὰ τὰ Κύπρια ἔπη.[25] Συγκεκριμένα πρόκειται γιὰ τὸν ἄδικο θάνατο τοῦ Παλαμήδη.[26] Ὁ Παλαμήδης ὑπῆρξε γιὸς τοῦ Ναυπλίου καὶ τῆς Ἠσιόνης ἢ Φιλύρας ἢ Κλυμένης.[27] Ἦταν ἐφευρέτης, συγγραφέας καὶ ἥρωας τοῦ Τρωικοῦ Πολέμου, ἐνῶ αὐτὸ ποὺ τὸν διέκρινε ὡς ἄνθρωπο ἦταν ἡ εὐγένεια καὶ ἡ σοφία του. Προξένησε τὸν φθόνο τοῦ Ὀδυσσέα, διότι ἀπεκάλυψε, ὅταν μετέβη στὴν Ἰθάκη, τὸ πονηρὸ τέχνασμα τοῦ Ὀδυσσέα γιὰ νὰ μὴν συμμετάσχει στὸν Τρωϊκὸ Πόλεμο. Στὴ συνέχεια σύμφωνα μὲ τὰ Κύπρια ἔπη ὁ Ὀδυσσέας συνεργαζόμενος μὲ τὸν Διομήδη ἔπνιξε τὸν Παλαμήδη ἐνῶ ψάρευαν. Ὡστόσο ὁ Ἀπολλόδωρος δίνει διαφορετικὸ τέλος, καθὼς ὑποστηρίζει ὅτι  ὁ Ὀδυσσέας παραπλάνησε τὴ δικαιοσύνη, ἀφοῦ κατηγόρησε τὸν Παλαμήδη ἀδίκως γιὰ προδοσία μὲ ἀποτέλεσμα νὰ τιμωρηθεῖ μὲ τὴν ποινὴ τοῦ θανάτου.[28] Τὴ μνήμη αὐτοῦ τοῦ μεγάλου ἥρωα τοῦ Τρωικοῦ Πολέμου ἀποκαθιστοῦν ὁ Ἀπολλώνιος καὶ ὁ Ἀχιλλέας στὸ ἔργο τοῦ Φλάβιου Φιλόστρατου «Τὰ ἐς τὸν Τυανέα Ἀπολλώνιον». Στὸ τρίτο βιβλίο στὸ κεφ. 22 ὁ Ἰάρχας ὀ ἀρχηγὸς τῶν Ἰνδῶν σοφῶν δείχνει στὸν Ἀπολλώνιο ἕναν νέο 20 ἐτῶν καὶ τοῦ λέει ὅτι αὐτὸς ὁ νέος ποὺ βλέπει εἶναι γενναῖος καὶ δυνατὸς στὸ σῶμα, μπορεῖ νὰ ὑπομείνει τὴ φωτιὰ καὶ κάθε τομὴ καὶ ἐνῶ εἶναι τέτοιος ἀπεχθάνεται τὴ Φιλοσοφία.[29] Ὁ Ἀπολλώνιος μὲ τὴ σειρά του ρωτάει τὸν Ἰάρχα ποιό εἶναι τὸ πάθημα αὐτοῦ τοῦ νέου, ὁ ὁποῖος ἂν καὶ τόσο προικισμένος ἀπεχθάνεται τὴ Φιλοσοφία καὶ ὁ  Ἰάρχας τοῦ ἀπαντᾶ ὅτι  αὐτὸς ὁ νέος ἦταν κάποτε ὁ Παλαμήδης ποὺ πολέμησε στὴν Τροία. Τοῦ φέρθηκαν πολὺ ἐχθρικὰ ὁ Ὀδυσσέας καὶ ὁ Ὅμηρος, ὁ μὲν Ὀδυσσέας, διότι ἐπινόησε σὲ βάρος του τεχνάσματα ἐξαιτίας τῶν ὁποίων λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου καὶ ὁ Ὅμηρος, γιατί δὲν τὸν θεώρησε ἄξιο λόγου. Ἐπειδὴ οὔτε ἡ σοφία του τὸν ὠφέλησε, οὔτε ἀξιώθηκε νὰ ἐπαινεθεῖ ἀπὸ τὸν Ὅμηρο ποὺ ἐγκωμίασε πολλούς, ἀκόμα καὶ ὄχι ἰδιαίτερα σημαντικούς, καὶ ἐπειδὴ ὁ Ὀδυσσέας τὸν κατέστρεψε χωρὶς νὰ ἔχει κάνει τίποτα κακό, κρατάει στάση ἐχθρικὴ πρὸς τὴ Φιλοσοφία καὶ θρηνεῖ γιὰ τὴν κακοτυχία του.[30]

Στὸ ἴδιο πάλι ἔργο τοῦ Φιλόστρατου στὸ κεφ. 16 τοῦ τετάρτου βιβλίου ὁ Ἀπολλώνιος κατὰ τὴ διάρκεια παραμονῆς του στὸ Ἴλιο καλεῖ τὴν ψυχὴ τοῦ Ἀχιλλέα γιὰ νὰ τοῦ ἀπευθύνει ὁρισμένες ἐρωτήσεις. Tὸ πέμπτο ἐρώτημα τοῦ Ἀπολλωνίου πρὸς τὸν Ἀχιλλέα ἦταν: «Τί συνέβη καὶ ὁ Ὅμηρος ἀγνοεῖ τὸν Παλαμήδη ἢ μήπως τὸν γνώριζε καὶ τὸν κράτησε ἔξω ἀπὸ τὴν ἱστορία σας;» καὶ ὁ Ἀχιλλέας ἀποκρίθηκε: «Ἂν ὁ Παλαμήδης δὲν ἦρθε στὴν Τροία, τότε οὔτε ἡ Τροία ὑπῆρξε ποτέ. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ σοφώτατος καὶ πολεμικότατος αὐτὸς ἄνδρας πέθανε ἐξαιτίας τοῦ Ὀδυσσέα, ὁ Ὅμηρος δὲν τὸν ἀναφέρει γιὰ νὰ μὴν μιλήσει γιὰ τὶς ντροπὲς τοῦ Ὀδυσσέα.» Ἀφοῦ τὸν θρήνησε ὁ Ἀχιλλέας ὡς τὸν σπουδαιότερο καὶ ὀμορφότερο, τὸν νεώτερο καὶ συνάμα τὸν πιὸ ἀξιοπόλεμο ἄνδρα, αὐτὸν ποὺ ξεπερνοῦσε ὅλους σὲ σωφροσύνη καὶ συχνὰ συναντιόταν μὲ τὶς Μοῦσες, εἶπε στὸν Ἀπολλώνιο: «Ἐσύ, Ἀπολλώνιε, ἐπειδὴ οἱ σοφοὶ ὑποστηρίζουν ὁ ἕνας τὸν ἄλλο, φρόντισε τὸν τάφο του καὶ ἀναστήλωσε τὸ ἄγαλμα τοῦ Παλαμήδη ποὺ εἶναι παραπεταμένο. Βρίσκεται στὴν Αἰολίδα, στὴ Μήθυμνα τῆς Λέσβου (τὸν σημερινὸ Μόλυβο)».[31]

Στὸ κεφ. 13 τοῦ ἴδιου βιβλίου ὁ Ἀπολλώνιος φεύγοντας μὲ καράβι ἀπὸ τὸ Ἴλιο ἀποβιβάζεται στὴ Μήθυμνα τῆς Λέσβου. Ἀναφέρει ὁ Ἀπολλώνιος: «Ὁ Ἀχιλλέας λέει εἶπε ὅτι κάπου ἐκεῖ κοντὰ κείτεται ὁ Παλαμήδης καὶ ὑπάρχει ἄγαλμά του μὲ ὕψος ἑνὸς πήχη ποὺ παριστάνει ὡστόσο κάποιον μεγαλύτερο στὴν ἡλικία ἀπὸ τὸν Παλαμήδη. Ἕλληνες, ἀς φροντίσουμε ἕναν ἐνάρετο ἄνδρα ποὺ τοῦ ὀφείλουμε κάθε σοφία. Θὰ ἀποδειχθοῦμε καλύτεροι ἀπὸ τοὺς Ἀχαιούς, τιμώντας γιὰ τὴν ἀρετή του αὐτὸν ποὺ ἐκεῖνοι τελείως ἄδικα σκότωσαν».[32] Ὁ Ἀπολλώνιος βρῆκε τὸν τάφο καὶ τὸ ἄγαλμα θαμένο κοντὰ στὸν τάφο. Στὴ βάση τοῦ ἀγάλματος ὑπῆρχε ἡ ἐπιγραφὴ «Στὸν θεϊκὸ Παλαμήδη». Ὁ Ἀπολλώνιος ἔστησε τὸ ἄγαλμα ὄρθιο καὶ ἵδρυσε ἐκεῖ ἱερὸ κάνοντας τὴν ἀκόλουθη εὐχή: «Παλαμήδη, μακάρι νὰ ξεχάσεις τὴν ὀργὴ ποὺ εἶχες κάποτε πρὸς τοὺς Ἀχαιοὺς καὶ κάνε νὰ πληθύνουν καὶ νὰ γίνουν σοφοί. Καν’ τὸ Παλαμήδη, δημιουργὲ τῆς εὐφράδειας, τῶν Μουσῶν καὶ τοῦ ἴδιου μου τοῦ ἑαυτοῦ».[33]

Βλέπουμε ὅτι τόσο ὁ Ἀπολλώνιος Τυανέας, ὁ ὁποῖος δικαίως χαρακτηρίστηκε ἀναμορφωτὴς τοῦ Ἐλληνισμοῦ, ὅσο καὶ ὁ ἥρωας Ἀχιλλέας ἀποκαθιστοῦν τὴ μνήμη τοῦ Παλαμήδη καὶ τὸν τιμοῦν. Ὁ Φλάβιος Φιλόστρατος στὸν Ἡρωικό του προσδιορίζει ἀκριβῶς τὸν τόπο ποὺ βρισκόταν ὁ τάφος αὐτοῦ τοῦ μεγάλου ἥρωα. Πρόκειται γιὰ τὸ ὄρος Λεπέτυμνος στὴ Μήθυμνα τῆς Λέσβου: σοφὸς γὰρ ὢν ξυνεγίνωσκέ που αὐτοῖς τῆς ἀπάτης. ἔθαψαν δὲ αὐτὸν Ἀχιλλεύς τε καὶ Αἴας εἰς τὴν ὅμορον τῇ Τροίᾳ τῶν Αἰολέων ἤπειρον, ὑφ’ ὧν καὶ ἱερὸν αὐτῷ τι ἐξῳκοδόμητο μάλα ἀρχαῖον καὶ ἄγαλμα Παλαμήδους ἵδρυται γενναῖόν τε καὶ εὔοπλον, καὶ θύουσιν αὐτῷ ξυνιόντες οἱ τὰς ἀκταίας οἰκοῦντες πόλεις. Μαστεύειν δὲ χρὴ τὸ ἱερὸν κατὰ Μήθυμνάν τε καὶ Λεπέτυμνον· ὄρος δὲ τοῦτο ὑψηλὸν ὑπερφαίνεται τῆς Λέσβου[34].

Μνεία στὸ νησὶ τῆς Λέσβου γίνεται σὲ δύο μικροεπεισόδια τῆς Ὀδύσσειας. Στὸ πρῶτο χωρίο ὁ Νέστορας διηγεῖται στὸν Τηλέμαχο τὶς δυσκολίες ποὺ ἀντιμετώπισε κατὰ τὴν ἐπιστροφή του ἀπὸ τὴν Τροία. Ἕνας σταθμὸς αὐτῆς τῆς ἐπιστροφῆς ἦταν ἡ Λέσβος, ὅπου σταμάτησε μαζὶ μὲ τὸν Μενέλαο καὶ τὸν Διομήδη. Ἐκεῖ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν Ἀχαιῶν προσπαθοῦσαν νὰ ἀποφασίσουν γιὰ τὴν πορεία ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσουν γιὰ νὰ κατευθυνθοῦν πρὸς τὴν Πελοπόννησο, δηλαδὴ ἂν ἔπρεπε νὰ περάσουν πάνω ἢ κάτω ἀπὸ τὴ Χίο. Ἐδῶ ὁ Ὅμηρος φαίνεται ὅτι γνωρίζει καλὰ τὴν εὐρύτερη περιοχὴ καθὼς τὴν περιγράφει λεπτομερῶς: ...ἢ καθύπερθε Χίοιο νεοίμεθα παιπαλοέσσης, νήσου ἐπὶ Ψυρίης, αὐτὴν ἐπ’ ἀριστέρ’ ἔχοντες, ἦ ὑπένερθε Χίοιο, παρ’ ἠνεμόεντα Μίμαντα...[35]. Ἐδῶ ἀξίζει νὰ ἀναφερθεῖ ὅτι γενικότερα σὲ ὅ,τι ἀφορᾶ στὸ Αἰγαῖο πέλαγος καὶ τὴ γεωδιαμόρφωση τῆς Πελοποννήσου, τὰ ὁμηρικὰ ἔπη εἶναι ἐξαιρετικὰ ἀκριβή, πράγμα ποὺ ὡστόσο δὲν συμβαίνει μὲ τὰ Ἰόνια νησιά. Στὸ δεύτερο μικροεπεισόδιο, τὸ ὁποῖο ἐντοπίζεται στὴ Δ ραψωδία, ὁ Μενέλαος ἐξιστορεῖ στὸν Τηλέμαχο τὴ λαμπρὴ νίκη τοῦ πατέρα του στὴ Λέσβο, ὅταν χρειάστηκε νὰ παλέψει μὲ τὸν Φιλομηλείδη: αἲ γάρ, Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον, τοῖος ἐὼν οἷός ποτ’ ἐϋκτιμένῃ ἐνὶ Λέσβῳ ἐξ ἔριδος Φιλομηλείδῃ ἐπάλαισεν ἀναστάς, κὰδ δ’ ἔβαλε κρατερῶς, κεχάροντο δὲ πάντες Ἀχαιοί[36]. Σὲ αὐτὸ τὸ χωρίο, συγκεκριμένα στὸν στίχο 342, ὁ Ὅμηρος ἀποκαλεῖ τὴ Λέσβο ἐϋκτιμένῃ δηλαδὴ καλοχτισμένη γεγονὸς ποὺ ἐνισχύει τὴν ἄποψη ὅτι τὴν γνωρίζει καλά. Σύμφωνα μὲ τὸν Ἰωάννη Βλάχο αὐτὸς ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ νησιοῦ ποὺ ἀπαντᾶται καὶ στὴν Ἰλιάδα, πρέπει νὰ συσχετιστεῖ μὲ τὴν κατὰ τὸν Ἀριστοτέλη «λεσβίαν οἰκοδομίαν»[37]. Πρόκειται γιὰ ἕναν ἐντελῶς πρωτότυπο τρόπο τὸν ὁποῖο χρησιμοποιοῦσαν, κατὰ τὴν ἀρχαϊκὴ ἐποχὴ ἢ καὶ παλιότερα, οἱ Λέσβιοι γιὰ νὰ κατασκευάσουν τοὺς τοίχους τῶν οἰκοδομημάτων τους. Ἐντυπωσιακὸ δεῖγμα τῆς πρωτότυπης αὐτῆς τοιχοποιίας σώζεται ἀπὸ τὴν ἀρχαϊκὴ περίοδο στὴν Ἀποθήκα Ἄγρας[38]. Ὰν καὶ τὸ κοσμητικὸ ἐπίθετο «εὐκτιμένη» ὁ Ὅμηρος χρησιμοποιεῖ, ὅταν ἀναφέρεται καὶ σὲ ἄλλες νησιωτικὲς περιοχὲς δηλαδὴ στὴ Λῆμνο, στὴν Ἰθάκη καὶ στὸ φανταστικὸ νησὶ Ἐλάχεια, ὡστόσο αὐτὸ συμβαίνει ἐλάχιστες φορὲς καὶ συνήθως κατὰ τὴ μνεία συγκεκριμένων πόλεων καὶ ὄχι εὐρύτερων περιοχῶν[39]. Οἱ μόνες εὐρύτερες περιοχὲς ποὺ χαρακτηρίζονται εὐκτιμένες στὴν Ἰλιάδα εἶναι ἡ Λέσβος καὶ ἡ Λῆμνος[40], ἐνῶ στὴν Ὀδύσσεια ἡ Λέσβος, ἡ Λῆμνος, ἡ Ἰθάκη καὶ ἡ Ἐλάχεια[41].

Σύμφωνα μὲ τὸν Ἰωάννη Βλάχο τὸ ὅτι ὁ ἐπικὸς ποιητὴς γνωρίζει πολὺ καλὰ τὸ νησὶ τῆς Λέσβου προκύπτει καὶ ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἔχει ὑπόψη του τὸ ἀπολιθωμένο δάσος της ἀπὸ τὸ ὁποῖο σύμφωνα μὲ τὸν μελετητὴ ἐμπνέεται καὶ ἀξιοποιεῖ τόσο στὴν περιγραφὴ τῆς σπηλιᾶς τοῦ Κύκλωπα Πολύφημου ὅσο καὶ στὴν παρουσίαση τῆς νήσου τῆς Καλυψοῦς. Ἔτσι ὁ τόπος τῶν Κυκλώπων καὶ τὸ νησὶ τῆς Καλυψοῦς δίνουν τὴν ἐντύπωση ὅτι, ἂν δὲν εἶναι ἕνας κοινὸς τόπος, τότε ἔχουν κάποια ἀξιοσημείωτα κοινὰ χαρακτηριστικὰ γνωρίσματα. Ὅπως ἠ σπηλιὰ τῆς Καλυψοῦς, ἔτσι καὶ τοῦ Κύκλωπα Πολύφημου ὄχι μόνο περιβάλλεται ἀπὸ δέντρα, τὰ ὁποῖα μάλιστα ἀνήκουν καὶ αὐτὰ σὲ τρία διαφορετικὰ εἴδη, ἀλλὰ ὅπως καὶ τὸ πέτρινο δάσος στὸ ὁποῖο ὁδηγεῖται ὁ Ὀδυσσέας ἀπὸ τὴν Καλυψώ, ἔτσι καὶ ἡ σπηλιὰ αὐτὴ τοποθετεῖται στὴν ἄλλη ἄκρη (ἐπ’ ἐσχατιῆ): ... Κι’ ὅταν σὲ τόπο φτάσαμε ποὺ δὲν ἦταν ἀλάργα, εἴδαμε ἀπόμερη σπηλιὰ κοντὰ κοντὰ στὸ κύμα, ψηλὴ καὶ δαφνοσκέπαστη, κι’ ἄπειρα ἐκεῖ κοπάδια γιδοπροβάτων στόλιζαν, κι αὐλὴ εἶχε γύρω γύρω ψηλὴ μὲ πέτρες μὲς τῆς γῆς χωμένες, καὶ μὲ πεύκους μεγάλους καὶ ἀψηλόκορφες βελανιδιὲς φραγμένη[42]. Σύμφωνα μὲ τὸν μελετητὴ οἱ χωμένες μὲς τὴ γῆ ψηλὲς πέτρες καὶ τὰ ψηλὰ δέντρα ποὺ περιστοιχίζουν τὴ σπηλιὰ τοῦ Κύκλωπα θὰ μποροῦσαν νὰ ἀποτελοῦν μιὰ συστάδα ἀπολιθωμένων μὲ τὴ βάση τους χωμένη στὸ ἔδαφος, ὄρθιων δέντρων, ὅμοια μὲ αὐτὰ τοῦ ἀπολιθωμένου δάσους τῆς Λέσβου. Ἐπιπλέον, ἂν ἰσχύει αὐτὴ ἡ ὑπόθεση, μὲ βἀση αὐτὸ τὸ χωρίο, ἐμπλουτίζεται ἔμμεσα μὲ τρία εἴδη δέντρων ὁ κατάλογος δέντρων ποὺ ὁ Ὅμηρος τοποθετεῖ στὸ νησὶ τῆς Καλυψοῦς. Ἀξίζει νὰ σημειωθεῖ ὅτι καὶ τὰ τρία αὐτὰ εἴδη δέντρων συμπεριλαμβάνονται στὸν κατάλογο ἀπολιθωμένων εἰδῶν δέντρων ποὺ ἔχουν καταρτίσει οἱ παλαιοντολόγοι-βοτανολόγοι ποὺ ἀσχολοῦνται μὲ τὸ ἀπολιθωμένο δάσος τῆς Λέσβου, ἐνῶ γενικότερα ἡ ἀντιστοιχία ἀνάμεσα στὸν ὁμηρικὸ κατάλογο καὶ τὸν κατάλογο τῶν σύγχρονων βοτανολόγων εἶναι κάτι παραπάνω ἀπὸ ἐκπληκτική[43]. Ἡ Καλυψὼ πάλι ὅταν τῆς ζητεῖται ἀπὸ τὸν ἀγγελιαφόρο τῶν θεῶν Ἑρμῆ νὰ ἀφήσει ἐλεύθερο τὸν Ὀδυσσέα, προτρέπει τὸν ὁμηρικὸ ἥρωα νὰ φτιάξει μία σχεδία, κὶ ἐνῶ τὸ νησί της εἶναι κατάφυτο ἀπὸ διαφόρων εἰδῶν δέντρα, ἐκεῖνη  τὸν ὁδηγεῖ στὴν ἄλλη ἄκρη τοῦ νησιοῦ της, γιὰ νὰ κόψει κορμοὺς ἀπὸ ἕνα δάσος ἀποτελοῦμενο ἀπὸ πέτρινα δέντρα, ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὴ μελέτη τοῦ Ἰωάννη Βλάχου[44].

Δὲν ξέρω πόσο πειστικὴ ἢ ἀληθινὴ θὰ μποροῦσε νὰ ἀποδειχθεῖ αὐτὴ ἡ θεωρία, ὡστόσο θεωρὼ βέβαιο ὅτι ὁ Ὅμηρος θὰ μποροῦσε νὰ ἐμπνευστεῖ ἀπὸ τὴ φυσικὴ ὀμορφιὰ τῆς Λέσβου ὅπως ἀκριβῶς πηγὴ ἔμπνευσής του ἀπετέλεσε καὶ τὸ κάλλος τῶν λέσβιων γυναικῶν. Αἰῶνες ἀργότερα αὐτὴ φυσικὴ ὀμορφιὰ θὰ ὁδηγήσει καὶ τὸν μεγάλο θαυμαστὴ τοῦ Ὅμήρου, νομπελίστα καὶ λέσβιο ποιητή, Ὀδυσσέα Ἐλύτη, νὰ τὸ παρομοιάσει μὲ πλατανόφυλλο ποὺ σὲ καιροὺς ἀπίθανους, κάποιος θεός, γιὰ να κάνει τὸ κέφι του, ἔκοψε καὶ φύσηξε μακριὰ καταμεσὴς τοῦ πελάγους.





[1] Γιὰ τὴν ἱστορία τῆς Λέσβου βλ. H. von Gaertringen - F. Freiherr, Neue Forschungen zur Geschichte und Epigraphik von Lesbos, Göttingen 1936. ‒ Δ. Ματζουράνη, Οἱ πρῶτες ἐγκαταστάσεις τῶν Ἑλλήνων στὴ Λέσβο, Μυτιλήνη 1949. ‒ Φ. Δήμου-Παροδίτη, Ἱστορία τῆς νήσου Λέσβου, Μυτιλήνη 1956. ‒ T. Xατζηαναγνώστου, Μακαρία: η Λέσβος καὶ ἡ αἰώνια πνευματική της ἄνοιξη, Ἀθήνα 1989. ‒ S. L. Plehn, Λεσβιακὰ ἢ ἱστορία τῆς νήσου Λέσβου, μτφρ. Εὐ. Γεωργιάδη, Ἀθήνα 1973. ‒ Μ. Ἀξιώτη, Περπατῶντας τὴ Λέσβο, τ. 2, Μυτιλήνη 1992. Κ. Fallieros, Lesbos: three thousand years on an Aeolian island, Denver 1995. ‒ Στρ. Τζιμῆ, Ἱστορία τῆς Λέσβου, Μυτιλήνη 1995. ‒ Στ. Τάξη, Συνοπτικὴ Ἱστορία τῆς Λέσβου καὶ Τοπογραφία αὐτῆς, Μυτιλήνη 1994. ‒ M. Ἀξιώτη, Ἡ Προιστορία στὴ Λέσβο. Νέες θέσεις καὶ τὰ μέχρι σήμερα δεδομένα, Μυτιλήνη 1996. ‒ Στρ. Τζιμῆ - Βαγ. Γιαννάκα - Παν. Παρασκευαΐδη - Βασ. Κουρβανιοῦ - Βασ. Κωμαΐτη - Γ. Διγιδίκη, Ἱστορία τῆς Λέσβου, Μυτιλήνη 20067.
[2] Δ. Ματζουράνη, Οἱ πρῶτες ἐγκαταστάσεις (ὅπως σημ. 1), 8-9. ‒ Στ. Τάξη, Συνοπτικὴ Ἱστορία τῆς Λέσβου (ὅπως σημ. 1), 17. ‒ S. L. Plehn, Λεσβιακὰ (ὅπως σημ. 1), 45. ‒ Στρ. Τζιμῆ - Βαγ. Γιαννάκα - Παν. Παρασκευαΐδη - Βας. Κουρβανιοῦ- Βασ. Κωμαΐτη - Γ. Διγιδίκη, Ἱστορία τῆς Λέσβου (ὅπως σημ. 1),  10-11.
[3] Βλ. Ἰλιάδα 24,544.
[4] L. Plehn, Λεσβιακὰ (ὅπως σημ. 1), 45.
[5] Ὅ.π., 46. ‒ Ἰ. Δ. Κοντῆ, Λεσβιακὸ πολύπτυχο ἀπὸ τὴν ἱστορία, τὴν τέχνη καὶ τὴ λογοτεχνία, Ἀθήνα 1973, 15. ‒ Στ. Τάξη, Συνοπτικὴ Ἱστορία τῆς Λέσβου (ὅπως σημ. 1), 18. ‒ Στρ. Τζιμῆ - Βαγ. Γιαννάκα - Παν. Παρασκευαΐδη - Βασ. Κουρβανιοῦ - Βασ. Κωμαΐτη - Γ. Διγιδίκη, Ἱστορία τῆς Λέσβου (ὅπως σημ. 1),  11.
[6] L. Plehn, Λεσβιακὰ (ὅπως σημ. 1), 4-7.
[7] Βλ. ἔκδ. G. N. Bernardakis - P. Bernardakis – H. G. Ingenkamp, Plutarchi Chaeronensis. Moralia, v. III, Athens 2010, 5625: ὅσσον Λέσβος ἄνω Μάκαρος ἕδος, ἐντὸς ἐέργει.
[8] Βλ. ἔκδ. J. von Arnim, Dionis Prusaensis quem vocant Chrysostomum quae exstant omnia, v. 2, Berlin 1962, 19628: ὅσσον Λέσβος ἄνω μακάρων ἔδος ἐντὸς ἐέργει.
[9] X. Β. Χαρίση – Β. Α. Χαρίση – Π. Ντυράν – Α. Β. Χαρίση, Ἡ Ἀρχαία Ἀγαμήδη «τόπος περὶ Πύρραν τῆς Λέσβου, Λεσβιακὰ ΙΘ΄ (2002), 195-212.
[10] Ὅ.π., 197.
[11] Βλ. Ἰλιάδα 11,741.
[12] X. Β. Χαρίση – Β. Α. Χαρίση – Π. Ντυράν – Α. Β. Χαρίση, Ἡ Ἀρχαία Ἀγαμήδη (ὅπως σημ. 9), 196-197.
[13] Βλ.  Ἰλιάδα 9.
[14]  Βλ. Ἰλιάδα 1,1-2.
[15] Ἰλιάδα 9,128-130.
[16] Εὐσταθίου Θεσσαλονίκης, Σχὸλια εἰς τὴν Ὁμήρου Ἰλιάδα, ἔκδ. Μ. van der Valk, Eustathii archiepiscopi Thessalonicensis commentarii ad Homeri Iliadem pertinentes, v. 2, Leiden 1976, 6766.
[17] Ἰλιάδα 9,664-665: δἄρα παρκατέλεκτο γυνή, τὴν Λεσβόθεν ἦγε, Φόρβαντος θυγάτηρ Διομήδη καλλιπάρῃος.
[18] Εὐσταθίου Θεσσαλονίκης, Σχὸλια εἰς τὴν Ὁμήρου Ἰλιάδα, ἔκδ. Μ. van der Valk, Eustathii archiepiscopi Thessalonicensis commentarii ad Homeri Iliadem pertinentes, v. 2, Leiden 1976, 83211-15.
[19] Ἰλιάδα 6,298, 15,87, 15,123, 18,321.
[20] Ἰλιάδα 15,123: Ἑλένη δὲ παρίστατο καλλιπάρῃος.  
[21] Ἰλιάδα 24,607: οὕνεκ’ ἄρα Λητοῖ ἰσάσκετο καλλιπαρῄῳ.
[22] Ἰωάννου Μαλάλα, Χρονογραφία, ἔκδ. Ι. Thurn, Ioannis Malalae Chronographia [CFHB. Series Berolinensis 35], Berlin 2000, 7383-85: καὶ τὴν θυγατέρα αὐτοῦ Διομήδαν ἄγει· ἦν δὲ κόρη λευκή, στρογγυλόψις, γλαυκή, τελεία, ὑπόξανθος, ὑπόσιμος, οὖσα ἐνιαυτῶν κβ΄, παρθένος.
[23] Παρθενίου, Περὶ Πεισιδίκης, ἔκδ. J. L. Lightfoot, Parthenius of Nicaea. The Poetic Fragments and the Ἐρωτικὰ παθήματα, Oxford 1999, 3461-34822.
[24] Ἀπολλωνίου Ροδίου, Περὶ Πεισιδίκης, ἔκδ. J. U. Powell, Collectanea Alexandrina, Oxford 1925 (repr. 1970), 71-820.
[25] Κύπρια Ἔπη XXI: Παλαμήδην δὲ ἀποπνιγῆναι προελθόντα ἐπὶ ἰχθύων θήραν. Διομήδην δὲ τὸν ἀποκτείναντα εἶναι καὶ Ὀδυσσέα ἐπιλεξάμενος ἐν ἔτεσιν οἶδα τοῖς Κυπρίοις.
[26] Χρ. Χ. Ξυδᾶ, Τὰ Κύπρια Ἔπη (προλεγόμενα-κείμενον-ὑπόμνημα), Ἀθήνα 1979, 150-152. Γ. Ζωγράφου-Λύρα, Ὁ μύθος τοῦ Παλαμήδη στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ γραμματεία, Ἰωάννινα 1987. ‒  Ἀ. Ἰ. Βοσκοῦ, Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία, τ. 1: Ποίηση Ἐπικὴ Λυρικὴ Δραματική, Λευκωσία 2008, κεφ. 3, 216 κ.ἑ. ‒Σ. Παναγιώτου, Ὁ Παλαμήδης τῶν Κυπρίων Ἐπῶν καὶ τοῦ ἀττικοῦ δράματος, Δελτίο τοῦ Συνδέσμου Ἑλλήνων Φιλολόγων Κύπρου ΣΤΑΣΙΝΟΣ ΙΔ΄ (2013-2014), 4-8.
[27] Γ. Ζωγράφου-Λύρα, Ὁ μύθος τοῦ Παλαμήδη (ὅπως σημ. 26), 202-206.
[28] Ἀπολλόδωρου, Ἐπιτομή, ἔκδ.  R. Wagner, Apollodori bibliotheca. Pediasimi libellus de duodecim Herculis laboribus [Mythographi Graeci 1.], Leipzig 1926, 1905-10: Ὅτι Ὀδυσσεὺς λαβὼν αἰχμάλωτον Φρύγα ἠνάγκασε γράψαι περὶ προδοσίας ὡς παρὰ Πριάμου πρὸς Παλαμήδην· καὶ χώσας ἐν ταῖς σκηναῖς αὐτοῦ χρυσὸν τὴν δέλτον ἔρριψεν ἐν τῷ στρατοπέδῳ. Ἀγαμέμνων δὲ ἀναγνοὺς καὶ εὑρὼν τὸν χρυσόν, τοῖς συμμάχοις αὐτὸν ὡς προδότην παρέδωκε καταλεῦσαι καὶ 2175-7: ὁ γὰρ αὐτοῦ τοῦ Ναυπλίου καὶ Κλυμένης τῆς Κατρέως υἱὸς Παλαμήδης ἐπιβουλαῖς Ὀδυσσέως λιθοβοληθεὶς ἀναιρεῖται.  Γιὰ τὸν ἄδικο θάνατο τοῦ Παλαμήδη βλ. καὶ Γ. Ζωγράφου-Λύρα, Ὁ μύθος τοῦ Παλαμήδη (ὅπως σημ. 26),  277-286. S. Woodford, Palamedes Seeks Revenge, JHS 114 (1994), 168. Σ. Παναγιώτου, Ὁ Παλαμήδης τῶν Κυπρίων Ἐπῶν (ὅπως σημ. 26), 5.
[29] Φλάβιου Φιλόστρατου, Τὰ ἐς τὸν Τυανέα Ἀπολλώνιον, ἔκδ. Ch. Jones, Philostratus. Apollonius of Tyana Books I-IV [LOEB], v. 1, Cambridge 2005-2006, 266.
[30] . π., 266-267: γέγονε μὲν οὖν τὸ μειράκιον τοῦτο Παλαμήδης ἐν Τροίᾳ, κέχρηται δὲ ἐναντιωτάτοις Ὀδυσσεῖ καὶ Ὁμήρῳ τῷ μὲν ξυνθέντι ἐπαὐτὸν τέχνας ὑφὧν κατελιθώθη, τῷ δὲ οὐδὲ ἔπους αὐτὸν ἀξιώσαντι· καὶ ἐπειδὴ μήθ σοφία αὐτόν τι, ἣν εἶχεν, ὤνησε, μήτε Ὁμήρου ἐπαινέτου ἔτυχεν, ὑφοὗ πολλοὶ καὶ τῶν μὴ πάνυ σπουδαίων ἐς ὄνομα ἤχθησαν, Ὀδυσσέως τε ἥττητο ἀδικῶν οὐδέν, διαβέβληται πρὸς φιλοσοφίαν καὶ ὀλοφύρεται τὸ ἑαυτοῦ πάθος. ἔστι δὲ οὗτος Παλαμήδης, ὃς καὶ γράφει μὴ μαθὼν γράμματα.
[31] . π., 354: Πέμπτον ἠρόμην· ‘τι παθὼν Ὅμηρος τὸν Παλαμήδην οὐκ οἶδεν, οἶδε μέν, ἐξαιρεῖ δὲ τοῦ περὶ ὑμῶν λόγου; 'εἰ Παλαμήδης' εἶπεν 'ἐς Τροίαν οὐκ ἦλθεν, οὐδὲ Τροία ἐγένετο· ἐπεὶ δὲ ἀνὴρ σοφώτατός τε καὶ μαχιμώτατος ἀπέθανεν, ὡς Ὀδυσσεῖ ἔδοξεν, οὐκ ἐσάγεται αὐτὸν ἐς τὰ ποίηματα Ὅμηρος, ὡς μὴ τὰ ὀνείδη τοῦ Ὀδυσσέως δοι.' καὶ ἐπολοφυράμενος αὐτῷ Ἀχιλλεὺς ὡς μεγίστῳ τε καὶ καλλίστῳ, νεωτάτῳ τε καὶ πολεμικοτάτῳ, σωφροσύνῃ τε ὑπερβαλομένῳ πάντας καὶ πολλὰ ξυμβαλομένῳ ταῖς Μούσαις, 'ἀλλὰ σύ', ἔφη 'Ἀπολλώνιε, σοφοῖς γὰρ πρὸς σοφοὺς ἐπιτήδεια, τοῦ τε τάφου ἐπιμελήθητι καὶ τὸ ἄγαλμα τοῦ Παλαμήδους ἀνάλαβε φαύλως ἐρριμμένον· κεῖται δὲ ἐν τῇ Αἰολίδι κατὰ Μήθυμναν τὴν ἐν Λέσβῳ'.
[32] Ὅ. π., 344-346.
[33] Ὅ. π., 346:[…]ὁ δὲ ἐνέτυχε τῷ τάφῳ καὶ τὸ ἄγαλμα κατορωρυγμένον πρὸς αὐτῷ εὗρεν. ἐπεγέγραπτο δὲ τῇ βάσει τοῦ ἀγάλματος «θείῳ Παλαμήδει». Καθιδρύσας οὖν αὐτό, ὡς κἀγὼ εἶδον καὶ ἱερὸν περὶ αὐτὸ βαλόμενος, ὅσον οἱ τὴν Ἐνοδίαν τιμῶντες, ἔστι γὰρ ὡς δέκα ξυμπότας ἐν αὐτῷ εὐωχεῖσθαι, τοιάνδε εὐχὴν ηὔξατο· «Παλάμηδες, ἐκλάθου τῆς μήνιδος, ἢν ἐν τοῖς Ἀχαιοῖς ποτε ἐμήνισας καὶ δίδου γίγνεσθαι πολλούς τε καὶ σοφοὺς ἄνδρας. Ναὶ Παλάμηδες, δι’ ὃν λόγοι, δι’ ὃν Μοῦσαι, δι’ ὃν ἐγώ».
[34] Φλάβιου Φιλόστρατου, Ἡρωικός, ἔκδ. L. de Lannoy, Flavius Philostratus. Heroicus, Leipzig 1977, 4715-21.
[35] Ὀδύσσεια 3,169-172.
[36] Ὀδύσσεια 4,340-344.
[37] Ἰ. Βλάχου, Λέσβος καὶ Ὅμηρος: Καλυψώ, Ἀθήνα 2005,94.
[38] Ἰ. Δ. Κοντή, Λεσβιακὸ πολύπτυχο, Ἀθήνα 1973, 57-58· ‒ Ἰ. Βλάχου, Λέσβος καὶ Ὅμηρος (ὅπως σημ. 37), 94.
[39] Περισσότερα στοιχεῖα γιὰ τὴ χρήση τοῦ ἐπιθέτου εὐκτιμένη στὰ ἔπη τοῦ Ὁμήρου βλ. Ὅ.π., 87-100.
[40] Βλ. Ἰλιὰδα 9,129, 9,271, 21,40.
[41] Βλ. Ὀδύσσεια 4,342, 17,133, 22,52.
[42] Περισσότερα στοιχεῖα γιὰ αὺτὴ τὴ σύγκριση βλ. Ἰ. Βλάχου, Λέσβος  καὶ Ὅμηρος (ὅπως σημ. 37), 108-110.
[43] Ὅ.π., 110.
[44] Ὅ.π., 114-131.