Τετάρτη, 12 Οκτωβρίου 2016

Κριτική του Κώστα Βαλέτα, εκδότη-διευθυντή του περιοδικού ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, στο περιοδικό "Ραδιοτηλεόραση" 7 Οκτωβρίου 1996, για το βιβλίο του ΜΠΙΡΣ ΑΜΒΡΟΣΙΟΣ , "ΤΟ ΜΕΔΟΥΛΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ"


Γράφει ο Κώστας Βαλέτας
Εκδότης-διευθυντής ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ:
λογοτέχνης-νομικός-κοινωνιολόγος-πολιτικός επιστήμων
Πρόεδρος Pen Ελλάδας
Πρόεδρος της Διεθνούς Ενώσεως Κριτικών Λογοτεχνίας
Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Συγγραφέων
τ. διευθυντής ραδιοφωνίας στην ΕΡΤ.
τ. Αντιπρόεδρος Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών




Ο,τι δεν έχει αποφασίσει η ιστορία, το αποφασίζει η λογοτεχνία για πάρτη της. Ή οι μικρές ιστορίες που καλύπτουν αυθαίρετα τα κενά και που έχουμε κάθε δικαίωμα να μην τις πιστέψουμε. 

Ο Αμβρόσιος Μπιρς από το Οχάιο, στρατιώτης στον Αμερικανικό Εμφύλιο, δεν νοιάστηκε πολύ για την πειθώ των λόγων του. Εκεί έξω έτρεχαν πολύ αγριότερα πράγματα για να κάνουν τις πλούσιες οικογένειες του Νότου να βουλιάζουν νωχελικά στην πολυτέλεια του βαμβακιού και την πένα του Μπιρς να παίρνει φωτιά πάνω στο χαρτί γράφοντας ιστορίες από τον Πόλεμο Βορείων και Νοτίων. 

Πώς να παίζετε ένα κανόνι χωρίς παρτιτούρα, πώς οι κρότοι μάχονται τους ίσκιους, και άλλα πολεμικά επει-σόδια από τον Αμβρόσιο Μπιρς, στρατιώτη και δημο-σιογράφο στο «Μεδούλι της ζωής». Ένα ταξίδι προς τα πίσω, στη μανία της εποχής. Τα Νέα 15 Οκτωβρίου 1994 Δεν είναι βέβαια «ο αναγνωρισμένος πρόδρομος του αμερικανικού διηγήματος», όπως αναγράφεται στο εξώφυλλο του βιβλίου.

 Ο πρόεδρος και πατέρας του διηγήματος στις ΗΠΑ είναι εκείνος που έγραψε την «’ναμπελ Λι, σ’ ένα θαλασσινό βασίλειο», είναι ο δάσκαλος Έντγκαρ 'Αλαν Πόου, Ο Μπιρς (1842-1913) — που και τον Τζακ Λόντον επηρέασε ακόμα—έχει μια ζωή ταραγμένη. Νέος πολεμά στην εμφύλιο πόλεμο (η γυναίκα του Αθραάμ Λίνκολν είχε τέσσερα αδέλφια και τρεις γαμπρούς στο στρατό των Νοτίων - οι Βόρειοι προτείνουν στο στρατηγό Λι την αρχηγία του στρατού τους, αλλά ο στρατηγός προτιμάει το Nότο— για να σκοτωθεί τελικά στην μεξικανική επανάσταση. Ο Μπιρς είναι ο συγγραφέας του εμφυλίου πολέμου. 

Τα διηγήματα του έχουν ένα έντονο ανθρωπισμό. Γραμμένα μετά το τέλος του εμφυλίου σπαραγμού έχουν συμφιλιωτικό χαρακτήρα. Η ανδρεία, ο πόνος, η προσωπική τραγωδία του κάθε στρατιώτη τον ενδιαφέρουν περισσότερο από τα οποιαδήποτε συμφέροντα των εμπλεκομένων. Γιατί τον συγκινεί η ανδρεία; Τη βάζει σε πρώτο πλάνο. Την τόλμη ανάμειχτη μ' ένα ιδιόρρυθμο αγγλοσαξωνικό αθλητικών επιδόσεων χιούμορ. 

Ο Μπιρς είναι μάστορας. Δεν ανοίγει βέβαια καινούργιους δρόμους, δεν πρωτοτυπεί, δεν αναδείχνεται δάσκαλος του δυσκολότερου είδους της λογοτεχνίας. Απέχει παρασάγγας από τους μεγάλους μύστες του είδους. Πόου - Τσέχοφ - Μσπασάν, Τη θεία τριανδρία του διηγήματος. 

Αλλά μόνο ότι τολμώ να τον συγκρίνω μ' αυτούς τους τρεις, δίνει το μέτρο της αξίας του. 

Κώστας Βαλέτας Ραδιοτηλεόραση 7 Οκτωβρίου 1996